Nieuwsbrief

Tag: herfst

  • Wat is eetbaar uit de natuur in de herfst (en waar je op moet letten)

    Wat is eetbaar uit de natuur in de herfst (en waar je op moet letten)

    De herfst is de rijkste tijd van het jaar om zelf iets te verzamelen: kastanjes, bramen, vlierbessen en, voor wie het echt goed kan, paddenstoelen. Tegelijk is het ook het seizoen waarin het vaakst misgaat, omdat eetbare en giftige soorten soms sterk op elkaar lijken. Hier lees je wat je relatief veilig kunt verzamelen, en waarom voorzichtigheid bij paddenstoelen geen overdreven advies is maar noodzaak.

    In het kort

    Kastanjes, bramen, rozenbottels en duindoorn zijn met een beetje kennis goed te herkennen. Vlierbessen kook je altijd eerst. Eet nooit een paddenstoel op basis van een boek, app of los advies.

    Voorzichtig verzamelen · paddenstoelen alleen met een kenner · leestijd 4 minuten

    Tamme kastanje versus paardenkastanje

    Dit is de meest gemaakte vergissing van het najaar. Zo herken je het verschil:

    Tamme kastanje: eten
    Castanea sativa. Groeit in een stekelige, dicht bezette bolster met meestal twee tot drie kastanjes erin. Het blad is smal en langwerpig met een gekartelde rand.
    Paardenkastanje: niet eten
    Zit in een bolster met minder en kortere stekels en bevat meestal één grote, gladde kastanje. Het blad is breed en handvormig.

    Paardenkastanjes zijn niet dodelijk giftig, maar wel schadelijk. Ze bevatten aesculine, dat misselijkheid en braken kan veroorzaken. Twijfel je over de boom, kijk dan naar het blad.

    Bramen en vlierbessen

    Bramen zijn onder de wilde vruchten het makkelijkst te herkennen en veilig om rauw te eten.

    Vlierbessen liggen genuanceerder. Rijpe, donkerpaarse vlierbessen zijn na verhitting eetbaar en worden gebruikt voor siroop en jam. Rauw of onvoldoende gaar kunnen ze misselijkheid veroorzaken.

    Kook vlierbessen altijd eerst. Let ook op verwarring met de kruidvlier (Sambucus ebulus), een kleinere, sterk ruikende plant met giftige bessen die in het wild soms naast de gewone vlier groeit.

    Rozenbottels en duindoorn

    Rozenbottels, de vruchten van de wilde roos, zijn rijk aan vitamine C. Ze worden vooral verwerkt tot siroop of thee, omdat het fijne haar rond de pitten irriterend is als je het rauw eet.

    Duindoorn, met zijn felle oranje bessen, is scherp zuur en wordt zelden rauw gegeten, maar leent zich goed voor siroop of sap. Beide zijn met een beetje ervaring goed te herkennen en kennen geen gevaarlijke look-alikes in Nederland.

    Waarom paddenstoelen een ander verhaal zijn

    Bij bessen en kastanjes is de kans op een gevaarlijke vergissing beperkt. Bij paddenstoelen ligt dat compleet anders. Sommige van de giftigste soorten, zoals de groene knolamaniet, lijken voor een onervaren oog op eetbare paddenstoelen. Een vergissing kan ernstige gevolgen hebben.

    Vertrouw niet op vuistregels. “Als een dier het eet, kun jij het ook eten” en “giftige paddenstoelen zien er altijd fel gekleurd uit” zijn onwaar en gevaarlijk om op te vertrouwen. Er bestaat geen enkele simpele truc die alle giftige paddenstoelen betrouwbaar onderscheidt van eetbare.

    Hoe je wel veilig verzamelt

    Het enige echt betrouwbare advies is: eet nooit een paddenstoel op basis van één boek, app of los advies.

    1
    Ga mee met een gecertificeerde mycoloog of een begeleide paddenstoelenwandeling, georganiseerd door bijvoorbeeld IVN of Natuurmonumenten.
    2
    Laat beginnersvondsten altijd controleren voor je ze opeet.
    3
    Verzamel niet in natuurgebieden waar plukken verboden is. Dat is in delen van Nederland het geval, dus check vooraf de regels van de beherende organisatie.
    4
    Bij twijfel geldt altijd: laat het gewoon staan.

    Praktische vuistregels

    Niet langs drukke wegen.
    Planten en paddenstoelen nemen daar uitlaatgassen en zware metalen op.
    Neem niet alles mee.
    Laat van elke plek iets staan, zodat het kan groeien en zich voort kan planten.
    Check de regels.
    Zeker in natuurgebieden: lang niet overal is plukken toegestaan.
  • Hapjes opmaken: 7 manieren om borrelhapjes er mooi uit te laten zien

    Hapjes opmaken: 7 manieren om borrelhapjes er mooi uit te laten zien

    Hapjes opmaken lijkt een kunst, maar het draait vooral om patroon, kleur en hoogte. De smaak verandert er niet door. Toch kijkt iedereen eerst met zijn ogen mee. Een bord feta ziet er gewoon uit. Dezelfde feta in een dambordpatroon met olijven ziet er na vijf minuten werk uit alsof je er een middag aan hebt gestaan.

    In het kort

    Kies twee ingrediënten met een duidelijk kleurverschil, leg ze in een patroon en zet iets hogers in het midden. Met zeven simpele trucs ziet elke borrelplank er verzorgd uit.

    7 ideeën · 15 minuten · vooraf te maken · makkelijk
    Tijd
    15 minuten
    Niveau
    Makkelijk
    Vooraf klaar
    Ja
    Ideeën
    7

    1Maak een dambord van twee ingrediënten

    Dit is de makkelijkste truc. Snijd kaas in blokjes van ongeveer twee centimeter. Kies daarnaast een ingrediënt in dezelfde maat met een duidelijk andere kleur. Denk aan zwarte olijven, bramen, druiven of blokjes meloen.

    Leg ze om en om neer. Begin in een hoek en werk rij voor rij naar de overkant. Zo blijft het patroon recht. Het contrast doet de rest: wit met groen, wit met zwart of geel met paars.

    2Gebruik een diep bord met olie

    Op een plat bord schuiven de hapjes weg. Een diep bord met een rand houdt ze op hun plek. Giet er daarom een laagje goede olijfolie in. De blokjes gaan glanzen en pakken meteen smaak mee.

    Tip: strooi er tijmblaadjes of een paar korreltjes grof zout overheen. Haal het bord pas vlak voor het serveren uit de koelkast. Dan blijft de kaas stevig.

    3Werk met hoogte

    Een plat bord ziet er snel saai uit. Zet daarom iets hogers in het midden, bijvoorbeeld een klein potje honing, een kommetje olijven of een stuk harde kaas. Leg de rest eromheen.

    Spiesjes helpen ook. Prik een druif, een walnoot en een opgerold plakje ham op een prikker. Zet ze vervolgens rechtop in een stuk brood of in een halve appel als standaard.

    4Rol wraps op en snijd ze schuin

    Wraps met roomkaas en ham maak je snel. Rol ze strak op en snijd ze in stukken van drie centimeter. Snijd schuin, dan zie je de laagjes in het hapje.

    Leg ze rechtop op een schaal, met de snijkant naar boven. Zo lijkt het veel meer dan het is.

    5Laat de kleur het werk doen

    Een plank in één kleur valt weg. Kies daarom drie tinten die goed samengaan.

    Rood
    Tomaat, framboos, salami, rode druif
    Groen
    Basilicum, olijf, groene druif, rozemarijn
    Crème
    Mozzarella, brie, feta, brood

    Verdeel de kleuren in groepjes. Zet nooit twee dezelfde kleuren naast elkaar. Zo ziet de plank er vol en levendig uit. Meer inspiratie vind je bij onze antipasto-recepten.

    6Vouw je vleeswaren

    Leg een plakje salami dubbel en vouw het nog een keer. Zet de plooien dicht tegen elkaar in een boog. Je kunt er ook een roosje van draaien. Wikkel de salami daarvoor om de rand van een glas en schuif het er voorzichtig af.

    Prosciutto leg je los en luchtig neer. Druk het niet plat, want dan zie je de vorm niet meer. Wil je meer weten over de traditie achter vleeswaren en borrelplanken? Wikipedia heeft een uitgebreid overzicht over charcuterie.

    7Maak het niet te perfect

    Een plank hoeft er niet uit te zien als een foto uit een tijdschrift. Een paar losse blaadjes basilicum, een druppel honing die over de rand loopt of een gat waar iemand al een stukje heeft gepakt: dat maakt het uitnodigend.

    Tip: mensen durven dan als eerste te pakken. En dat is precies de bedoeling.

    Zo maak je het vooraf klaar

    Snijd alles vooraf en bewaar het apart onder folie in de koelkast. Leg alles pas op het bord als de gasten er bijna zijn. Honing, olie en verse kruiden komen er als laatste overheen.

    Zet daarna iets te drinken klaar. Een koude Aperol Spritz of een glas witte wijn past er prima bij.

    Veelgestelde vragen

    Hoeveel hapjes heb ik per persoon nodig?

    Reken op acht tot tien kleine hapjes per persoon als de borrel het hoofdmoment is. Is het een voorgerecht, dan zijn vier tot zes hapjes genoeg.

    Hoe lang kan ik hapjes van tevoren klaarmaken?

    Kaas, fruit en vleeswaren kun je een paar uur eerder snijden. Bewaar ze apart en koel. Leg ze vlak voor het serveren op het bord.

    Welke kaas werkt het beste voor een dambordpatroon?

    Kies een stevige kaas die niet uit elkaar valt, zoals feta, jonge kaas of mozzarella die goed is uitgelekt. Zachte kazen schuiven snel weg.

    Wat past er goed bij een Italiaanse aperitivo?

    Olijven, tomaat met mozzarella, prosciutto, brood met olijfolie en een stuk harde kaas. Daarbij past een Aperol Spritz of een glas witte wijn.