De geschiedenis van pasta begint met een vraag waar niemand het over eens is: waar komt pasta vandaan? China, Japan, Frankrijk en Italië beweren allemaal dat zij pasta hebben uitgevonden. Pasta is wereldberoemd, dus iedereen wil de eer. Het echte verhaal is ouder en rommeliger dan het sprookje van Marco Polo.
Het korte antwoord
Noedels bestaan in China al minstens 4000 jaar. Pasta van harde tarwe, zoals wij die kennen, kwam vermoedelijk via Arabische handelaren naar Sicilië. Daar staat ze in 1154 al in een reisverslag. Marco Polo heeft er niets mee te maken.
Marco Polo en de mythe
Het bekendste verhaal zegt dat Marco Polo pasta aan het eind van de 13e eeuw uit China meenam naar Italië. Dat klopt niet. In 1279 stond er al een mand vol macaroni in de inventaris van een soldaat uit Genua. Polo kwam pas rond 1295 terug in Venetië. Voedselhistorici vermoeden bovendien dat het verhaal pas in de jaren twintig van de vorige eeuw opduikt, in een blad van de Amerikaanse pastaindustrie.
Wat we wel weten over de geschiedenis van pasta
De oudste noedels komen uit China. Archeologen vonden bij Lajia een kom van ongeveer 4000 jaar oud met noedels van gierst. Dat is geen pasta zoals wij die kennen, want de noedels bevatten geen harde tarwe.
De pasta van harde tarwe komt later. In 1154 beschreef de Arabische geograaf Al-Idrisi dat mensen bij Palermo lange, gedroogde slierten deeg maakten. Ze verkochten die door de hele Middellandse Zee. Veel historici denken daarom dat Arabische handelaren droge pasta naar Sicilië brachten. Anderen wijzen erop dat Sicilië al eeuwen graan verbouwde. Misschien is pasta ook op meerdere plekken onafhankelijk ontstaan.
Ook de Romeinen kenden lagana, platte lappen deeg. Historici twisten nog of dat al pasta was. Zeker is dat lasagne en gnocchi vanaf het eind van de 13e eeuw in gedichten en verhalen voorkomen. Lees daarover meer bij Lapham’s Quarterly (in het Engels).
Wanneer werd pasta volksvoedsel?
De echte doorbraak komt in de 17e eeuw, in Napels. De stad was groot en veel inwoners hadden weinig geld. Gedroogde pasta was goedkoop en bleef maanden goed. Mensen aten de dunne vermicelli met een beetje kaas en pakten ze met de vingers op. Ongeveer een eeuw later kwam de tomatensaus erbij. Daarna werd de vork een gewoon hulpmiddel, want pasta met saus eet je niet met je handen.
Sindsdien is pasta het bekendste onderdeel van de Italiaanse keuken. Lees ook waarom je in Italië je pasta nooit doorsnijdt, of bekijk de spaghettirecepten. Denk je dat pasta vooral dik maakt? In Worden we nu dik van pasta? lees je hoe dat zit.