Nieuwsbrief

Tag: italie

  • Aan tafel met Nonna: eten met de seizoenen mee

    Aan tafel met Nonna: eten met de seizoenen mee

    Aan tafel met Nonna

    Om de week een column van Nonna, met een recept erbij. Tot nu toe twee columns:

    Meer over Nonna en de vijf thema’s →

    In het kort

    Italianen eten van oudsher met de seizoenen mee. In deze column van ‘Aan tafel met Nonna‘ lees je wat er per seizoen op tafel komt en waarom dat zo is. Er hoort een recept bij: romige risotto met venkel en kabeljauwfilet.

    Column van een echte Nonna · 4 minuten lezen · met recept

    In Italië draait eten om veel meer dan alleen het vullen van je maag. Het is een manier van leven, een traditie die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Italianen houden van lekker eten, maar ze houden ook van de natuur, van hun streek en van de producten die het land op dat moment te bieden heeft. Daarom eten ze van oudsher graag met de seizoenen mee. De producten veranderen met de seizoenen en daarmee verandert ook wat er op tafel komt.

    De smaak van de seizoenen

    De lente – een nieuw beginNa de winter verschijnen de eerste asperges, artisjokken, doperwten en verse kruiden. Italianen maken lichte gerechten met deze jonge groenten. Het is de tijd waarin de natuur opnieuw tot leven komt en de keuken datzelfde gevoel uitstraalt: fris, groen en vol belofte.
    De zomer – zon op je bordDe markten liggen vol met rijpe tomaten, courgettes, aubergines, perziken en meloenen. Denk aan een eenvoudige salade met tomaten, basilicum, olijfolie en mozzarella. Of aan een bord pasta met verse tomatensaus. Juist wanneer groenten en fruit in de zon hebben kunnen rijpen, zijn ze op hun best. Het eten is vaak licht en past bij de warme dagen.
    De herfst – de rijke oogstDe bladeren kleuren goud en op de markten verschijnen paddenstoelen, pompoenen, druiven, kastanjes en olijven. Het is de tijd van de oogst en van gerechten met diepe, volle smaken. Families bereiden risotto met paddenstoelen, geroosterde pompoen en andere gerechten die passen bij de koelere dagen.
    De winter – warmte en gezelligheidIn de winter staan stevige soepen, bonen, kool, aardappelen en langzaam gegaarde stoofgerechten vaker op tafel. In het noorden van Italië wordt bijvoorbeeld polenta gegeten, terwijl in andere streken bonensoepen en wintergroenten geliefd zijn. Het zijn gerechten die warmte geven en mensen samenbrengen aan tafel.

    Maar waarom eten Italianen zo met de seizoenen mee?

    Dat heeft verschillende redenen.

    1

    Het komt voort uit traditie.

    Vroeger waren er geen supermarkten die het hele jaar door vrijwel alle groenten en fruit aanboden. Mensen aten wat er op dat moment groeide en wat boeren uit de omgeving konden leveren. Die gewoonte werd onderdeel van de Italiaanse eetcultuur en leeft nog altijd voort.

    2

    De natuur bepaalt wat het lekkerst is.

    Een tomaat die in de zomer rijpt onder de Italiaanse zon heeft vaak veel meer smaak dan een tomaat die vroeg wordt geplukt en van ver moet komen. Hetzelfde geldt voor aardbeien, perziken en verse kruiden. Door producten in hun natuurlijke seizoen te eten, profiteer je vaak van hun beste smaak en kwaliteit.

    3

    Iedere streek heeft zijn eigen keuken.

    Italië is een land met grote verschillen in klimaat en landschap. In het noorden vind je bijvoorbeeld risotto, polenta en gerechten met boter en kaas. In het zuiden spelen tomaten, aubergines, olijfolie en citrusvruchten een grote rol. Wat er op tafel komt, hangt dus niet alleen af van het seizoen, maar ook van waar je woont.

    4

    Eten is een manier om samen te leven.

    Voor veel Italiaanse families is samen eten een belangrijk moment van de dag. De maaltijd brengt familie en vrienden bij elkaar. De producten van het seizoen geven bovendien een natuurlijk ritme aan het jaar: asperges in de lente, tomaten in de zomer, paddenstoelen in de herfst en warme soepen in de winter.

    Tegenwoordig eten Italianen natuurlijk ook producten die het hele jaar verkrijgbaar zijn. Toch blijven seizoensproducten, streekgerechten en lokale markten in veel delen van Italië belangrijk. Meer over de Italiaanse keuken lees je op Wikipedia.

    Misschien is dat wel het mooiste aan de Italiaanse eetcultuur: Italianen hebben van oudsher geleerd om te genieten van wat de natuur op dat moment geeft, in plaats van het hele jaar door hetzelfde te willen.

    Ze wachten op de eerste aardbeien, kijken uit naar de rijpe tomaten in de zomer en verheugen zich op de paddenstoelen in de herfst. Ieder seizoen heeft zijn eigen smaken en ieder seizoen brengt iets om naar uit te kijken.

    Want in Italië eet je niet alleen wat je lekker vindt. Je eet ook wat de tijd van het jaar je schenkt.

    En misschien kunnen we daar allemaal iets van leren: wat meer leven met het ritme van de natuur, wat meer aandacht voor wat er op ons bord ligt en vooral wat meer tijd nemen om samen te genieten. Want goed eten hoeft niet ingewikkeld te zijn. Soms zijn een paar verse ingrediënten, een goede olijfolie, een mooi gedekte tafel en het gezelschap van mensen van wie je houdt al meer dan genoeg.

    Dat was ook het thema van de eerste column over familie en samenzijn: eten brengt mensen samen.

    Het recept erbij: risotto met venkel en kabeljauwfilet

    Venkel past bij de herfst en bij het noorden van Italië, waar risotto thuishoort. In dit gerecht wordt de rijst romig met spinazie en mascarpone, met gebakken venkel en kabeljauw erbij.

    Het recept erbij

    Romige risotto met venkel en kabeljauwfilet

    Voor 4 personen · 15 minuten voorbereiden · 35 minuten bereiden

    Bekijk het recept

    Extra recept: aardappelpan met gehakt en seizoensgroenten

    Dit gerecht verandert per seizoen, omdat je seizoensgroenten gebruikt.

    Recept voor alle seizoenen

    Aardappelpan met gehakt en seizoensgroenten

    Voor 3 personen · 15 minuten voorbereiden · 35 minuten bereiden

    Bekijk het recept

    Veelgestelde vragen over eten met de seizoenen

    Wat betekent eten met de seizoenen in Italië?

    Italianen eten vooral wat er op dat moment groeit: asperges en doperwten in de lente, tomaten en courgettes in de zomer, paddenstoelen en pompoen in de herfst en stevige soepen in de winter.

    Waarom eten Italianen met de seizoenen mee?

    Dat komt door traditie, door smaak, door de verschillen per streek en doordat samen eten een vast ritme geeft aan het jaar.

    Eten Italianen nog steeds seizoensgebonden?

    Grotendeels wel. Ze eten tegenwoordig ook producten die het hele jaar te koop zijn, maar seizoensproducten, streekgerechten en lokale markten blijven belangrijk.

    Welke groenten passen bij de herfst?

    Paddenstoelen, pompoen, kastanjes, druiven, olijven en venkel.

    Buon appetito!

  • Aan tafel met Nonna: familie en samenzijn

    Aan tafel met Nonna: familie en samenzijn

    Aan tafel met Nonna

    Om de week een column van Nonna, met een recept erbij. Tot nu toe twee columns:

    Meer over Nonna en de vijf thema’s →

    In het kort

    De Italiaanse eetcultuur draait om familie, traditie en samen aan tafel zitten. In deze eerste column van Aan tafel met Nonna lees je waarom de zondagse lunch zo belangrijk is. Er hoort ook een recept bij: paprika uit Piemonte.

    Column van een echte Nonna · 3 minuten lezen · met recept

    Buongiorno tutti!

    Eten betekent voor Italianen veel meer dan alleen je honger stillen. Het is een belangrijk onderdeel van de cultuur, met familie, traditie en sociaal samenzijn. Het brengt mensen samen. Zo ben je met familie en vrienden, vaak met luidruchtige gesprekken, vrolijkheid en veel handgebaren.

    Zeker op zon- en feestdagen wordt uitgepakt. Maar ook van een eenvoudige maaltijd genieten ze samen.

    De Italiaanse eetcultuur in vijf thema’s

    Wat betekent eten voor Italianen? Vijf dingen komen steeds terug. De komende weken belichten we ze een voor een.

    VandaagFamilie en samenzijn
    Volgende keerTraditie en identiteit
    DaarnaGastvrijheid
    DaarnaKwaliteit en verse ingrediënten
    DaarnaGenieten

    Vandaag: familie en samenzijn

    Samen eten is een belangrijk familiemoment. In een land waar senioren vaak bij de kinderen inwonen, is de maaltijd het moment om samen te komen. Ook de jongere generatie neemt deze traditie serieus. Zeker als Nonna of Mamma zegt dat het eten klaar is: dan ben je aanwezig.

    Vooral de zondagse lunch is voor veel Italiaanse families een belangrijke gelegenheid. Dan komen ze samen, praten ze bij en brengen ze tijd met elkaar door. Vaak maken ze gerechten waarvan de recepten al jarenlang in de familie zijn. Met verse, eerlijke ingrediënten toveren ze de lekkerste gerechten op tafel. Italiaans eten gaat daarom niet om ingewikkelde gerechten, maar om smaak en beleving.

    In de lente en zomer trekken hele families naar de bossen, stranden of parken om samen te eten. Uit vele bakjes en schalen komen dan de lekkerste gerechten tevoorschijn.

    Zelf pasta maken zoals thuis in Italië? Het is makkelijker dan je denkt. Lees de handleiding voor zelf pasta maken.

    Eten neemt dus een belangrijke plek in, in de Italiaanse cultuur. Dat belichten we de komende weken verder. Meer over de Italiaanse keuken lees je op Wikipedia.

    Het recept erbij: paprika uit Piemonte

    Met goede bijgerechten tover je een eenvoudige pasta om tot een smaakbeleving. De paprika uit Piemonte is eenvoudig, maar combineert verschillende smaken zo goed dat het een blijver wordt in jouw keuken. Meer van dit soort gerechten vind je bij alle bijgerechten.

    Het recept erbij

    Paprika uit Piemonte met tomaat en ansjovis

    Voor 4 personen · 15 minuten voorbereiden · 30 minuten in de oven

    Bekijk het recept

    Veelgestelde vragen over de Italiaanse eetcultuur

    Wat betekent eten voor Italianen?

    Veel meer dan je honger stillen. Eten staat voor familie en samenzijn, traditie en identiteit, gastvrijheid, kwaliteit en verse ingrediënten, en genieten.

    Waarom is de zondagse lunch zo belangrijk in Italië?

    Op zondag komt de familie samen om bij te praten en tijd met elkaar door te brengen. Vaak staan er gerechten op tafel waarvan de recepten al jarenlang in de familie zijn.

    Eten Italianen ook buiten?

    Ja. In de lente en zomer trekken hele families naar de bossen, stranden of parken. Ze nemen dan veel bakjes en schalen met eten mee.

    Nonna met grijs haar en een schort kijkt lachend in de camera

    Buon appetito!

    Volgende keer: traditie en identiteit.

  • Hoe truffelhonden in Italië truffels vinden

    Hoe truffelhonden in Italië truffels vinden

    Wie weleens door een vindplaats van truffels heeft gelopen, heeft waarschijnlijk niets gezien: geen bult in de grond, geen geur op straatniveau, niets dat verraadt dat er een paar centimeter dieper een truffel ligt te rijpen. Toch weten Italiaanse truffeljagers, de tartufai, precies waar ze moeten zoeken. Het geheim zit niet bij henzelf, maar bij de hond naast hen.

    In het kort

    Truffeljagers gebruiken honden, vooral de Lagotto Romagnolo. Varkens zijn in Italië sinds 1985 bij wet verboden. De hond wijst de plek aan en de tartufaio graaft voorzichtig verder.

    Seizoen september tot december · piek witte truffel oktober en november · leestijd 4 minuten

    Waarom honden en geen varkens

    Van oudsher werden in delen van Europa varkens gebruikt om truffels op te sporen. Zeugen zijn van nature gevoelig voor een geurstof in truffels die lijkt op een stof die ook bij mannelijke varkens voorkomt.

    Het probleem is dat een zeug de truffel ook wil opeten zodra ze hem vindt. Met haar snuit richt ze bovendien flink wat schade aan de bodem en het mycelium eromheen. Sinds 1985 is het gebruik van varkens voor de truffeljacht in Italië bij wet verboden.

    Honden ruiken de truffel net zo goed en richten veel minder schade aan. Belangrijker nog: ze hebben geen enkele interesse in het opeten van hun vondst zodra ze goed getraind zijn.

    De Lagotto Romagnolo

    Verschillende hondenrassen worden ingezet voor de truffeljacht, maar één ras springt eruit: de Lagotto Romagnolo, afkomstig uit de moerasgebieden van Romagna. Het is het enige hondenras ter wereld dat officieel is erkend als specifiek gefokt voor het zoeken naar truffels, met een bijzonder fijne neus en een sterke werklust.

    Oorspronkelijk werd het ras ingezet als waterhond voor de jacht in moerasgebied. Toen dat land werd drooggelegd voor landbouw, verlegden fokkers het doel van het ras naar het zoeken van truffels.

    Hoe een hond het leert

    Een truffelhond wordt vanaf pup getraind, meestal door de geur van truffel te koppelen aan spel of voedsel. Een populaire methode is een stuk truffel of een met truffelolie behandeld speeltje te verstoppen. Zo leert de hond dat het opsporen van die specifieke geur wordt beloond.

    Na verloop van tijd verplaatst de training zich naar buiten, naar bos en veld. Daar leert de hond de geur te onderscheiden van aarde, wortels en andere ondergrondse geuren.

    Het werk van de tartufaio

    Als de hond een plek aanwijst, meestal door te gaan graven of stil te blijven staan met de neus naar de grond, graaft de tartufaio zelf voorzichtig verder. Hij gebruikt daarvoor een klein, hiervoor bedoeld schepje, de vanghetto.

    Voorzichtig is het sleutelwoord: te diep of te ruw graven beschadigt het mycelium onder de grond, waardoor er op die plek jarenlang geen truffel meer groeit.

    Veel tartufai gaan bewust ’s nachts of vroeg in de ochtend op pad. Niet omdat truffels dan makkelijker te vinden zijn, maar om te voorkomen dat anderen zien waar hun beste plekken liggen. Goede vindplaatsen worden al generaties lang angstvallig geheimgehouden binnen families.

    Waar het gebeurt

    Witte truffel
    Piemonte, met de stad Alba als centrum. Een jaarlijkse truffelmarkt trekt bezoekers van over de hele wereld.
    Zwarte truffel
    Umbrië, met name rond Norcia, en de Marche.

    Het seizoen loopt voor de meeste soorten van september tot december, met de piek van de witte truffel in oktober en november.

    Een neus die niet te vervangen is

    Ondanks pogingen om truffels op te sporen met elektronische sensoren of geuranalyse, blijft de hondenneus verreweg de betrouwbaarste methode. Een goed getrainde Lagotto Romagnolo kan een truffel ruiken die tientallen centimeters onder de grond zit, tussen wortels van eiken, hazelaars of linden door. Dat zijn bomen waarmee truffels een symbiotische relatie aangaan.

    Zolang niemand die neus kan namaken, blijft de truffeljacht in Italië mensenwerk met een hond als onmisbare partner.

    Wil je de truffel zelf proeven? Probeer dan onze ravioli met truffelsaus. Je maakt hem in twintig minuten met truffelpasta uit een potje.

  • Waarom je in Italië je pasta nooit doorsnijdt

    Waarom je in Italië je pasta nooit doorsnijdt

    Je bestelt spaghetti in een restaurant in Rome en kijkt naast je bord naar het bestek. Er ligt geen mes. Je vraagt om er een. De ober kijkt je aan alsof je om een lepel bij je koffie hebt gevraagd. In Italië snijd je je pasta niet door.

    In het kort

    Bij lange pasta krijg je in Italië alleen een vork. Je draait de slierten op in plaats van ze door te snijden. Bij lasagne en andere ovengerechten ligt het mes wel gewoon op tafel.

    Pasta doorsnijden · tafelmanieren · eetcultuur in Italië

    Waarom er geen mes op tafel ligt

    Bij lange pasta zoals spaghetti, tagliatelle of linguine krijg je in Italië standaard alleen een vork. Een mes hoort er simpelweg niet bij. Pasta is bedoeld om op te draaien, niet om in stukjes te knippen.

    Wie toch een mes pakt, laat daarmee zien dat hij de techniek niet kent. Italianen vinden dat eerder grappig dan beledigend, maar ze merken het wel. Bij jonge kinderen maken ouders soms een uitzondering. Een lepel als hulpmiddel accepteert men bij toeristen ook, al fronsen puristen daar een beetje bij.

    De kunst van het opdraaien

    De techniek is eenvoudiger dan hij eruitziet. Zo doe je het:

    1

    Prik een klein aantal slierten aan de rand van je bord.

    2

    Draai de vork rond tegen het bord, tot er een compact bolletje ontstaat.

    3

    Breng het bolletje in één keer naar je mond.

    4

    Neem steeds kleine happen. Zo blijven er geen lange slierten bungelen en blijft je bord netjes.

    Tip: in Zuid-Italië gebruikt men soms een lepel als steun. Je draait de vork dan tegen de lepel aan. In het noorden zien puristen die lepel als overbodig.

    Niet elke pasta valt onder hetzelfde verbod

    De regel geldt vooral voor lange, gladde pasta’s die zich laten opdraaien. Voor andere vormen ligt het anders.

    Lange pasta

    Alleen een vork. Spaghetti, tagliatelle en linguine draai je op, punt uit.

    Pasta uit de oven

    Een mes mag. Lasagne en ovenschotels snijd je zoals een taart.

    Gevuld en kort

    Bij ravioli en tortelloni breek je een stuk af met de zijkant van je vork. Penne en farfalle prik je gewoon op.

    Waar de gewoonte vandaan komt

    De gewoonte gaat verder terug dan je denkt. Tot diep in de negentiende eeuw verkochten straatverkopers in Napels pasta op straat. Mensen aten het met de hand, rechtstreeks uit een kegel van papier.

    Daarna werd de vork met lange tanden gemeengoed. Zo ontstond er een nette manier om pasta te eten zonder je vingers te gebruiken. Het mes speelde daarbij geen rol, want voor deze eettechniek had het geen functie. De vork-alleen-regel is dus al meer dan honderd jaar oud en verspreidde zich vanuit Napels over heel Italië.

    Wat er gebeurt als je het toch fout doet

    Niemand stuurt je weg uit een restaurant omdat je om een mes vraagt. Op zijn ergst krijg je een licht verbaasde blik van de ober. Thuis knijpen mensen bovendien graag een oogje dicht, vooral bij kinderen die het opdraaien nog niet kunnen.

    Tip: oefen de opdraaibeweging eerst thuis met wat spaghetti. Dan hoef je in Italië niet meer na te denken over waar het mes lag.

    Veelgestelde vragen over pasta doorsnijden

    Waarom snijden Italianen hun pasta niet door?

    Lange pasta is bedoeld om op te draaien. Een mes hoort daar niet bij, en wie het toch gebruikt laat zien dat hij de techniek niet kent.

    Is het onbeleefd om pasta door te snijden?

    Onbeleefd is te sterk. Italianen vinden het vooral grappig en soms een beetje vreemd, maar niemand maakt er een probleem van.

    Welke pasta mag je wel met een mes snijden?

    Pasta uit de oven, zoals lasagne en gevulde ovenschotels. Die snijd je net als een taart.

    Mag je een lepel gebruiken bij spaghetti?

    In Zuid-Italië is een lepel als steun gebruikelijker dan in het noorden. Bij toeristen wordt hij geaccepteerd, al vinden puristen hem overbodig.